Schuldig on Tour Zwolle: 'De schulden gaan gewoon door als we niet ingrijpen'

Door: Movisie

kalender wo 1 februari

‘Schuldig on Tour’ zette in Zwolle de hoofdpersonen Carmelita, Satcha en Will in de spotlights. De praktijken van Wehkamp – eveneens gevestigd in Zwolle – werden kritisch onder de loep genomen. Intussen doen corporatie deltaWonen en de gemeente hun uiterste best de scherpe kantjes van de schuldenproblematiek te halen. Bron: Movisie.

De grote zaal van Schouwburg Odeon in Zwolle stroomde op 25 januari vol. Een grotendeels vrouwelijk publiek nam deel aan een debat over schulden en armoede. Ook Zwolle heeft te maken met complexe schuldenproblematiek zoals die in de serie Schuldig werd belicht. In de stad met ruim 125.000 inwoners leven zo’n 6500 huishoudens (ruim twaalf procent) op of onder het sociale minimum. Zo’n 2600 kinderen, liefst een op de tien, leven in armoede.

Taboe doorbreken
Moderator Frits Bloemberg vraagt aan de drie hoofdpersonen wat de serie hen heeft opgeleverd. Carmelita zegt dat ze met haar optreden in ‘Schuldig’ een taboe heeft doorbroken. Ze vertelt dat ze veel negatieve reacties heeft gehad. In ‘haar cultuur’ is het niet netjes om de ‘vuile was’ buiten te hangen en te vertellen dat er schulden zijn. ‘Ik bedoel met mijn cultuur, mensen met een kleurtje. Toch heeft het mij ook goed gedaan, want ik heb 37 huwelijksaanzoeken gehad.’

Will van Schendel, de directeur van Doras Maatschappelijke Dienstverlening, vertelt dat ze veel emoties bij het onderwerp heeft, omdat de problematiek zo ingrijpend is. ‘Zo’n 35 procent van de mensen die we in Amsterdam-Noord en Zuid kennen, hebben problemen. Het probleem doet zich voor van generatie op generatie. Dat laat je niet onberoerd. Maar in Amsterdam Zuid duurt het nog veel langer voordat mensen zich melden.’

Collega-hulpverlener Satcha vertelt hoe ze in de schulden raakte en bij Doras later zelf aan de slag ging als schuldhulpverlener in het Eropaf-team. ‘Ik ben vrijwilligerswerk gaan doen bij Doras. Ik heb gesolliciteerd bij Will en toen heeft ze mij aangenomen. De serie heeft mij versterkt in mijn verhaal. Als je het eenmaal gaat vertellen, merk je hoeveel mensen er ook in zitten. Hoe diep de ellende ook is, er is altijd een weg om eruit te komen.’

Uithuiszettingen
Vervolgens zoemt moderator Frits Bloemberg met Rona Zinger (woningcorporatie deltaWonen), deurwaarder Klaas Busscher en Sascha Schuurman-van Roon (manager bij Wehkamp) in op de oorzaken van de schuldenproblematiek. Rona Zinger benadrukt dat deltaWonen er alles aan doet om het aantal huisuitzettingen zo laag mogelijk te houden. Toch waren dat er nog altijd elf in 2016. ‘We gaan eropaf. De meeste mensen die een probleem hebben nemen niet uit zichzelf contact met ons op. Als ze het wel doen, is het vaak nog vroeg in het traject. In het minnelijk traject, zonder de deurwaarder, maak je de meeste winst. Dat kan alleen als je afstemt met partners.’

Volgens deurwaarder Klaas Busscher gaat het mis doordat mensen een chaos maken van hun boekhouding, niet goed kunnen budgetteren en het overzicht kwijtraken. ‘Het is ook lastig geworden met het aanvragen van allerlei toeslagen en overgangssituaties bij het aanvragen van een uitkering duren vaak te lang.’ Een mevrouw somt op dat in Nederland 1 op 9 mensen laaggeletterd is. Dat komt volgens haar neer op zo’n 2,5 miljoen mensen die ingewikkelde juridische brieven nooit zullen begrijpen.

Paul Otter, gerechtsdeurwaarder en directeur van Syncasso, stelt dat uit onderzoek juist blijkt dat moeilijke brieven vaak serieuzer worden genomen. De mevrouw zegt dat ze met verbijstering naar de deurwaarder luistert. ‘Als je op deze manier communiceert vertrouwen mensen het niet meer en maken ze hun post ook niet meer open. Bovendien zit er een groot taboe op niet kunnen lezen en schrijven.’

Sascha Schuurman-van Roon (operations manager bij Wehkamp) zegt dat haar bedrijf schulden als een gezamenlijk probleem ziet. ‘We proberen bij mensen met schulden daar zo snel mogelijk een beeld van te krijgen en contact te leggen. We willen niet langs de rechter en de deurwaarder, maar zullen het altijd via het minnelijk traject proberen op te lossen.’ Iemand vraagt naar de rentepercentages waartegen Wehkamp krediet verstrekt: dat blijkt maar liefst 14 procent te zijn. ‘Als dat 14 procent is kan dat betekenen dat schulden bij Wehkamp eerder worden betaald dan die aan andere partijen.’

Schuld opbouwen door gewone uitgaven
Een andere hoofdpersoon van de avond is wethouder Nelleke Vedelaar (Sociale Zaken PvdA). Zwolle heeft het NIBUD gevraagd om huishoudplaatjes te onderzoeken. ‘Toen schrokken we heel erg. Er zijn huishoudens die bij voorbaat schuld opbouwen, door de gewone uitgaven voor vaste lasten, eten, kleding, hele basale behoeften. Wat kunnen we als gemeente daaraan doen? Corporaties zijn de huren naar beneden aan het brengen. We werken aan een verhuisregeling van mensen die in een te dure woning wonen.’

Volgens Vedelaar werken allerlei initiatieven in Zwolle samen aan armoedebestrijding. Ze constateert ook dat aan de ene kant veel mensen samenwerken aan armoedebestrijding, terwijl anderen vaak niet bereid zijn hun buren te helpen. ‘Zwolle Armoedevrij is een collectief van allerlei vrijwilligers en instanties die zich samen inzetten om mensen te ondersteunen. Gemeenteraad en corporaties nemen ieder hun verantwoordelijkheid. De corporaties doen het gewoon: de huren naar beneden halen.’

De groep met schulden groeit nog steeds, schetst Vedelaar, omdat heel veel mensen ten tijde van de economische crisis ternauwernood hun hoofd boven water konden houden. ‘Mensen zijn door het ijs aan het zakken. In mijn Vereniging van Eigenaren zijn er mensen die de VVE-bijdrage niet meer kunnen betalen. Nu zitten we met de vraag of we de deurwaarder moeten inschakelen. Ik heb voorgesteld om bij die mensen langs te gaan, maar dan is de bereidheid daartoe binnen de vereniging klein. Dan sta je voor de vraag: zijn we bereid om onze buurman of -vrouw te helpen? Ik vond het schrikken dat dat niet mogelijk bleek.’

Vedelaar vertelt over de pogingen om voor de minima een collectieve zorgverzekering af te sluiten met een grote zorgverzekering. Ze schetst dat ook Zwolle met een soort Vroeg Eropaf-systeem voor vroeg signalering aan de slag gaat. Verder wil het college alles wat met schulden te maken heeft onderbrengen bij de sociale wijkteams en bij Op Orde, de vrijwilligers van de thuisadministratie. ‘Mensen met schulden kunnen we niet overbrengen naar een collectieve zorgverzekering. Die wil je daar juist in hebben. We starten een pilot Vindplaats Schulden, waarin de belangrijke partijen als BKR, corporaties, zorgverzekeraar, energieleveranciers om vroegtijdig eropaf te gaan. Daar zoeken we een oplossingen in het afbetalen en kwijtschelden van schulden.’

Buddysysteem
Rabia Madarun is voorzitter van de Participatieraad in Zwolle. Ze betoogt dat het niet alleen om betere brieven gaat, maar ook moet begeleiding van mensen met schulden vanuit de gemeente veel beter. ‘Je moet een vertrouwensband opbouwen met de persoon. Overheidsinstanties zouden de afstand moeten verkleinen, door te werken met vertrouwenspersonen bijvoorbeeld voor niet-Westerse Nederlanders.’ Madarun wijst daarbij niet alleen naar de overheid. Ze vindt ook dat de samenleving zelf een soort buddysysteem zou moeten opzetten voor mensen met schulden. ‘Doe dat in samenhang met de sociale wijkteams. Doe het veel persoonlijker. En doe aan nazorg als mensen uit de schulden zijn.’

Een man pleit voor het inhouden van vaste lasten op de uitkering, voor mensen die daarvoor kiezen. De wethouder zegt dat ze daar mee eens is. Will van Schendel (Doras) is daar ook een groot voorstander van. Ze wijst op de groep die met een zwak niveau. ‘Het gaat gewoon door als we niet ingrijpen. Waarom zou je de toeslagen niet al vast inhouden op de huur? Het lijkt wel alsof we de schuldhulpverlening groot willen houden. Dat is toch belachelijk?’

Les in omgaan met geld
De Rabobank in Zwolle geeft les in omgaan met geld, vertelt teamleider Mirjam Kerkdijk. Een gerechtsdeurwaarder in de zaal zegt dat hij ook les geeft en jongeren in het middelbaar onderwijs wil waarschuwen voor schulden. Gemeenten zouden veel meer gebruik moeten maken van de kennis die deurwaarders hebben, vindt hij. ‘Het valt mij op dat er veel mensen zijn die niet kunnen lezen en niet kunnen telebankieren. Als ik weet dat schuldhulpverleners met vorderingen bezig zijn, ga ik iemand niet dagvaarden of beslag leggen.’

Een mevrouw vraagt zich af hoe het intussen kan dat het met Satcha en Carmelita nu wel beter gaat. Dat blijkt een genuanceerd verhaal zonder kant-en-klare antwoorden. Carmelita zegt dat ze onder bewind staat en dat dat nog vier jaar duurt. ‘Ik krijg gelukkig geen post of deurwaarders meer. Maar mijn schulden zijn nog niet opgelost. Ik heb mijn vrienden al geleerd dat ze drie keer moeten bellen, dan weet ik dat de deurwaarder niet op de stoep staat.’

Neem ook eens een kijkje bij: .


nieuws diagonale streep Club cele blog

Jong en oud maken samen impact voor- en tijdens het Stadsfestival!

Jong en oud maken samen impact voor- en tijdens het Stadsfestival!

Ga jij mee op zoek naar plastic?

kalender wo 16 augustus 2017

informatie Meer lezen

Volg club cele op

locatie

Schouwburg Odeon
Bovenfoyer
Blijmarkt 25
8011 ND Zwolle

Volg club cele op