Het gedroomde Europadorp

Intervieuw met Silas Neumann

kalender di 22 februari

Het moest de eerste gemeenschap op Duits en Nederlands grondgebied worden, maar het dorp kwam niet verder dan de tekentafel. Nu blaast theatermaker Silas Neumann het alsnog leven in. De voorstelling Europadorp/Europadorf is de reconstructie van een utopie en een mislukking ineen, en tegelijk een pleidooi voor contact. ‘De gedachte blijft het koesteren waard.’

Neumann sprak nog veel meer mensen in het Groningse grensgebied waar het dorp was gepland. Oud-bestuurders, inwoners en anderen die waren betrokken bij het plan voor een compleet nieuwe woonkern op het grondgebied van het Nederlandse Bellingwedde en de Duitse buurgemeente Rhede (Ems). Een remedie tegen versnipperde uitbreiding en daarmee aantasting van het landschap, maar vooral: een toonbeeld van Europese eenwording. Het idee ontstond rond de eeuwwisseling, nam vanaf 2003 steeds serieuzere vormen aan maar stuitte in 2006 alsnog op een veto van de provincie Groningen. In een artikel in NRC Handelsblad schoven de betrokken wethouder en gedeputeerde elkaar de schuld van het debâcle in de schoenen.

Plan werd door de bevolking niet echt gedragen
Wat Neumann bij zijn rondgang twintig jaar later vooral opviel is hoe sceptisch de bevolking aan weerszijden ook destijds al was. “Het plan werd niet echt gedragen.” Het verbaasde hem, want het was juist de jubeltoon in de plannen die zijn interesse had gewekt. “Ik herkende die euforie, want – naïef misschien, maar toch - ik dacht in die tijd zelf ook dat het slechts een kwestie van tijd zou zijn voor het Europese ideaal tot dagelijkse werkelijkheid zou uitgroeien.”

Het project Europadorp kende hij uit de beschrijving in het boek Grensland/Borderland uit 2013. “Sindsdien zat het in mijn achterhoofd. De wens om er iets mee te doen werd sterker doordat de grens in de coronapandemie ineens weer veel duidelijker aanwezig was.” Neumann, die in 2008 vanuit Detmold naar Nederland kwam om hier een theateropleiding te volgen, ondervond het aan den lijve. “Mijn ouders wonen nu in Dresden. Die bezoeken waren soms heel lastig.”

Weerbarstige praktijk
In de voorstelling reconstrueren Neumann en zijn team zowel de utopie als de mislukking van Europadorp. Bovendien tonen ze de weerbarstige praktijk van vandaag de dag. Want ook waar het enthousiasme er destijds wel was is dat ondertussen bekoeld. Het partnerschap tussen Bellingwedde en Rhede eindigde al in 2017, toen het Groningse dorp met Vlagtwedde opging in de fusiegemeente Westerwolde. De banden tussen de brandweerkorpsen, eerder koplopers in grensoverschrijdende samenwerking, zijn volgens Neumann een stuk losser geworden. “Terwijl ze samen nog een universeel koppelstuk voor brandslangen hebben ontwikkeld om elkaar te kunnen helpen blussen.”

De documentaire aanpak past Neumann vaker toe in zijn voorstellingen, performances en installaties. “De werkelijkheid levert zoveel absurditeit op dat het een dankbare voedingsbron kan zijn.” Door er theater van te maken kan hij de realiteit doortrekken in de fantasie. Voor Europadorp halen Neumann en zijn collega’s daarbij verschillende media uit de kast: videobeelden, augmented reality, livemuziek, geluidseffecten, voice-overs. Naast muzikant Sebastiaan Flier en virtuele maker Wieger Steenhuis staat Neumann zelf op het podium. Als verteller gidst hij het publiek ook door de maquettes en officiële blauwdrukken waarmee droom en realiteit van Europadorp tastbaar worden gemaakt.

Typerend gepolder
In de gang van zaken nu twee decennia geleden herkent Neumann ook de cultuurverschillen tussen beide landen. “Aan Groningse kant werd de eerste stap werd gezet, ingegeven door praktische overwegingen. Dat is heel typerend vind ik, voor de assertiviteit en het pragmatisme van de Nederlanders. Hetzelfde geldt voor het gepolder daarna, trouwens. In Duitsland verloopt zo’n proces langs hiërarchische lijnen, is er meer terughoudendheid, terwijl de idealistische motieven dan weer wel zwaarder wegen. Al zagen ze aan Duitse kant op zeker moment ook wel de economische voordelen van het

Het dorp op de grens zal er nooit komen, maar het idee blijft hem fascineren, verklaart de theatermaker. “Je zou nog steeds willen dat zoiets wel mogelijk is. Daarom blijft de gedachte het koesteren waard. Kunnen we ons aan elkaar spiegelen, wat maakt de ander dan anders, hoe zijn verschillen te overbruggen? Zolang we die vragen stellen komen we niet met de rug naar elkaar toe te staan.”

Dat Europadorp is mislukt wil ook niet zeggen, benadrukt Neumann, dat het Noorden geen vruchtbare bodem zou zijn voor grensoverschrijdende samenwerking. “De Eems Dollard Regio is heel actief. Op lokaal niveau is het best lastig, denk ik. Je hebt een motor nodig, mensen die de noodzaak zien en blijven doorzetten. Niemand nam destijds het stokje over van de wethouder die het plan lanceerde. Bovendien zal de omgeving meespelen. Oost-Groningen is dunner bevolkt en heeft minder bedrijvigheid dan bijvoorbeeld Twente, waar het veel logischer is dat je banden aanknoopt.”

De geest van Europadorp
Toch stuitte Neumann, vertelt hij, hier en daar nog wel degelijk op de geest van Europadorp. Ze sprak uit de bevlogenheid waarmee de oud-Gemeindedirektor pleitte voor het openhouden van de uitwisseling. Ze was te proeven in het plan van een inwoner van Ter Apel om het oude grenskantoortje in Bellingwedde op te knappen, als levend grensmonument en etalage van de Eems Dollard Regio. “En het dorp kwam dichtbij in mijn gesprek met een Duitse vrouw die een tweetalige krant voor de regio wil maken. Een klein en helder idee dat in al z’n eenvoud misschien wel een beter begin is dan een heel dorp bouwen.”

De voorstelling europadorp is op vrijdag 18 maart te zien in schouwburg odeon. Klik hier om kaarten te bestellen

Neem ook eens een kijkje bij: .


diagonale streep Uitgelicht

Knock-out - Een turboslapstickvoorstelling | Jakop Ahlbom Company en ISH Dance Collective

Knock-out

Een turboslapstickvoorstelling | Jakop Ahlbom Company en ISH Dance Collective
3 t/m 4 dec

informatie Meer info

Kenny B - The Story of Kenny B

Kenny B

The Story of Kenny B
wo 5 okt 20.00 uur

informatie Meer info

Another Kind of Blue | Wave - David Middendorp

Another Kind of Blue | Wave

David Middendorp
vr 28 apr 20.00 uur

informatie Meer info

nieuws diagonale streep Meest gelezen

Blog van de programmeur: Joy

Blog van de programmeur: Joy

Programmeurs op pad voor seizoen 23-24

kalender di 27 september 2022

informatie Lees meer

Schrijf u in voor de nieuwsbrief

Ik wil de nieuwsbrief ontvangen, waarin ik wekelijks op de hoogte gehouden wordt van het nieuws rond Zwolse theaters en haar activiteiten.

Bezoekadressen

Schouwburg Odeon
Blijmarkt 25
8011 ND Zwolle

Theater De Spiegel
Spinhuisplein 14
8011 ZZ Zwolle

Kaartverkoop

0900 - 1435 (€0,45 / minuut)
dagelijks 10.00 uur - 20.00 uur 

Kassa Schouwburg Odeon
dinsdag en donderdag van 14.00 tot 16.00 uur
Vanaf één uur voor aanvang van de voorstelling

Kassa Theater De Spiegel
Vanaf één uur voor aanvang van de voorstelling

favoriet van Volg ons op

Contact

info@zwolsetheaters.nl

  WhatsApp (ma-vr 10.00 - 18.00 uur)

Bewaar uw kaarten in de app van Ticketmatic:
Android Play store 
iOS Apple App store
(de veiligste en snelste manier van kaarten bewaren)

Lees hier onze Privacyverklaring.