Waarom Continenten?

Vier vragen aan maker Mart van Berckel

kalender wo 6 november

Regisseur Mart van Berckel maakt bij De Nieuwe Oost Continenten. Wat drijft Mart om dit te maken? Samen met vormgever Vera Selhorst laat Mart van Berckel zich inspireren door het werk van filmregisseur Michael Haneke en schilder Edward Hopper. Met minutieus gebruik van muziek, vormgeving en licht, toveren ze een magisch-realistische wereld op toneel waarin de scheidslijn tussen dagelijkse sleur, fantasie en nachtmerrie vervaagt.

Waarom maak jij Continenten?
Sinds ik de film Der Siebente Kontinent van Michael Haneke voor de eerste keer zag, heeft die film me in mijn greep gehouden. Zo verontrustend vond ik het. Ik wist zeker dat ik er iets mee wilde, maar in mijn hoofd was ik lang bezig met zoeken naar de juiste vorm om de film naar het theater te vertalen. Uiteindelijk kwamen daarin allerlei losse fascinaties samen: mijn fascinatie voor stilstaand beeld, lichtontwerp, montage, fysiek spel, het ‘ontmenselijken’ van mijn acteurs. Ik had zin om horror naar het theater te brengen, en een keer heel minimalistisch zonder tekst te werken, volledig vanuit tableaus.

Wat fascineert je in Der Siebente Kontinent van Michael Haneke?
Het is een horrorfilm, maar dan zonder bloed, zombies of seriemoordenaars. De horror speelt zich bij daglicht af, in de woonkamer: een doorsnee Oostenrijks gezin draait door. Ze bereiden zich schijnbaar voor op een emigratie naar Australië, maar op het moment dat ze zouden vertrekken, slaan ze op een bijna mechanische manier het hele huis kort en klein. In die film zie je hoe gevaarlijk gewone mensen, zoals jij en ik, kunnen zijn. We zijn nooit helemaal veilig voor het beest dat in ons schuilt. Ik vind het heel verfrissend, zelfs bevrijdend, dat Haneke daar niet geheimzinnig of relativerend over doet. Het is niet per se vrolijk of aangenaam – maar gek genoeg schuilt voor mij in deze film juist een grote mensenliefde en heel veel mededogen.

Welke rol heeft Vera Selhorst in dit project?
Vera (scenograaf) en ik werken heel nauw samen. Dit is onze derde voorstelling samen. We kregen steeds meer zin om de precisie van het beeld-maken een nog grotere rol te laten spelen in ons maakproces. Vaak als je repeteert, sta je eerst vijf weken in een kale studio met een proefdecor, dan maak je een ruwe schets van de voorstelling, en dan moet die voorstelling op het einde ineens in vijf dagen opgesmukt worden met licht, geluid, decor en kostuums. Die tijdsdruk gaat dan ten koste van het experiment, en bovendien is de hiërarchie van de theatrale middelen al meteen vastgelegd: de belichting moet bijvoorbeeld reageren op wat er in de scènes gebeurt.

Nu in Theater aan de Rijn hebben we voor het eerst de luxe om die werkwijze volledig om te gooien. De ruimte die Vera ontwerpt, is het startpunt in het maakproces van de voorstelling. Sommige regisseurs werken vanuit een script, ik werk nu vanuit een ruimte en een beeld. Zodra het decor staat, kijk ik: wat vertelt deze ruimte mij? Welke sfeer, welke beelden roept het op? Wat moet de speelstijl zijn? En dan komt Vera bijvoorbeeld aan met een aquarium: we weten dan allebei nog niet echt waarom, maar dan ga ik ermee aan de slag: wat kan ik er voor scènes mee maken?

Hoe past deze voorstelling bij de andere producties die je gemaakt hebt?
Ik benader mijn stukken als totaalcomposities. Net als in mijn vorige voorstellingen speelt het beeld een grote rol. De samenhang is associatief, en ik zoek naar manieren om de toeschouwer in een onderbewuste ‘trip’ mee te nemen. Anders dan mijn vorige werk wordt Continenten heel erg filmisch. Ik werk voor het eerst zonder tekst, maar de voorstelling heeft wel een verhalend karakter.

Ik sta wantrouwig tegenover het idee dat je als (jonge) maker een kraakheldere, eenduidige signatuur moet hebben. Ik ben in mijn werk niet op zoek naar één formule, of één allesomvattende vorm. Iedere inhoud vraagt namelijk ook om andere middelen. Misschien is mijn signatuur pas over tien jaar duidelijk. Op dit moment heb ik eigenlijk iedere keer gewoon zin om iets anders uit te proberen, want ik verveel me snel. Ik vertrouw erop dat het publiek en ik zelf vanzelf wel een lijn in mijn werk gaan ontdekken.

Neem ook eens een kijkje bij: Continenten.


diagonale streep Uitgelicht

Het Zwanenmeer - Charkov City Opera & Ballet

Het Zwanenmeer

Charkov City Opera & Ballet
wo 25 dec 15.00 uur

informatie Meer info

Nederlands Kamerkoor o.l.v. Maxime Pascal - Schein, Brahms, Wagner & Strauss

Nederlands Kamerkoor o.l.v. Maxime Pascal

Schein, Brahms, Wagner & Strauss
do 28 nov 20.00 uur

informatie Meer info

All Over - Acts of Love - ICK Amsterdam & Toneelgroep Oostpool

All Over - Acts of Love

ICK Amsterdam & Toneelgroep Oostpool
ma 2 dec 20.00 uur

informatie Meer info

nieuws diagonale streep Meest gelezen

Makers gezocht voor Theater Na de Dam

Makers gezocht voor Theater Na de Dam

4 mei, 21.00 uur

kalender di 12 november 2019

informatie Lees meer

digitale nieuwsbrief

Bezoekadressen

Schouwburg Odeon
Blijmarkt 25
8011 ND Zwolle

Theater De Spiegel
Spinhuisplein 14
8011 ZZ Zwolle

Kaartverkoop

0900 - 1435 (€0,45 / minuut)

Kassa Schouwburg Odeon
(in Café Foyé)

Dagelijks van 10.00 - 20.30 uur

Kassa Theater De Spiegel
Vanaf één uur voor de voorstelling

favoriet van Volg ons op